دانشجوی دکتری رشته پژوهشگری امنیت دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی و مدرس دانشگاه.
چکیده
اقدام پنهان به لحاظ عملیاتی؛ تلاش یک کشور در دنبال نمودن اهداف سیاست خارجى خود با انجام برخى اقدامات مخفیانه برای تاثیرگذارى بر رفتار کشور دیگر یا تاثیر بر حوادث و شرایط سیاسی، نظامى، اقتصادى و اجتماعى آن است. این پژوهش، از نوع تبیینی و با هدف انجام مطالعهی شرایط و وضعیت اقدام پنهان و آنچه که هست را بدون دخالت یا استنتاج ذهنی ارائه و با استفاده از اسناد، کتب و مطالعات کتابخانهای و اخذ نظر خبرگان، ویژگیها را بررسی و به تدوین مقاله پرداخته شده است. نتایج این بررسی حاکی از این است که؛ در دوران کنونی و گسترش جنگ شناختی و شیوع جنگهای ترکیبی، رهنامه انکار موجه مورد توجه سیاستگذاران سیاسی و اطلاعاتی قرار گرفته است. چرایی آن به این دلیل است که جنگهای ترکیبی اغلب در منطقه خاکستری وقوع یافته که مبتنی بر ابهام است و کنشگران اصلی جنگ ترکیبی بر این مبنا تلاش میکنند با انجام اقداماتی مانند انتشار اطلاعات غلط یا گمراه کننده، نقش و حمایت خود را پنهان کرده و آن را به عوامل داخلی نسبت دهند. در این راستا انکار موجه یکی از فنون موثر در اقدام پنهان محسوب میگردد که اغلب دارای دو نوع: انکار نقش دولت و انکار نقش مقامات عالی. در نوع اول، هدف انکار مداخله یک دولت در حوادث و رویدادها در سایر کشورها مانند مداخله در انتخابات، حمایت از احزاب سیاسی، شورش یا کودتا و نسبت دادن آن به سایرین است. ازآنجایی که اقداماتی مانند کمکهای تسلیحاتی، تبادل زندانیان امنیتی و یا ترور با ارزشهای سیاسی داخلی کشور مغایرت داشتند یا اینکه دارای پیامدهای بینالمللی بودند، دولتها تلاش نمودند در قالب رهنامه انکار موجه نقش خود را در این اقدامات مداخلهجویانه انکار و از پیامدهای سیاسی داخلی یا تبعات بینالمللی این اقدامات اجتناب ورزند. ازاینرو، انکار موجه شرط اساسی عملیات پنهان محسوب میشود و عملیات پنهان عمدتا از این ایده نشئت میگرفت که خواستگاه اقدام مخفی باقی بماند.
تهدید پژوهی